Ahmet Mithat Efendi’nin “Henüz On Yedi Yaşında” ve “Çengi” Romanlarında Ahlakî Değerlerin Edebi ve Estetik Yönü

Özet

Tanzimat döneminin önemli aydınlarından olup eserlerinde halkı eğitme ve aydınlatma amacı taşıyan Ahmet Mithat Efendi, yeni bir kimlik kazanmaya çalışan Türk toplumunda, kadının konumuna ve aile içindeki yerine de dikkat çekmektedir. Romanlarda kadın, her daim aile tarafından gözetilip korunsa da edebiyatımızda o dönemlerde yeni yer edinmeye başlamış olan düşmüş kadınlar da görülmektedir. Ahmet Mithat Efendi, Henüz On Yedi Yaşında adlı eserinde, fuhuş alemine düşen, ailesi tarafından da korunmayan ve kurtuluşundan da ümidini kesmiş Rum kızı Kalyopi’yi karşımıza çıkarırken Çengi romanındaysa babası tarafından hayatın her türlü kötülüklerinden uzak bir şekilde yetiştirilmiş ve hatta babasından, evdeki dadıdan başka kimseyi görmeyen; onların anlattıklarından başka hiçbir bilgiye ulaşamayan Melek’le bizi tanıştırır. Aynı yazarın kaleminden çıkan her iki örnekte uçlarda olan aile yapılarına rastlarız. Bu makalede Henüz On Yedi Yaşında ve Çengi romanlarındaki aile yapısı incelenirken değişen ahlaki değerler ve birbirinden farklı ebeveyn tutumları üzerinde de durulacaktır.