Alî Şîr Nevâyî’nin Nevâdirü’ş-şebâb Adlı Divanının Nüshaları Hakkında Bir Derleme ve Tasnif Çalışması

Özet

Büyük Türk şairi Emîr Nizâmeddîn Alî Şîr Nevâyî, Türk dünyası, Türk edebiyatı ve Çağatay sahası Türk edebiyatının öncü ve en önemli temsilcisidir. Alî Şîr Nevâyî’nin edebî, biyografi, dil incelemesi, dinî ve ahlaki, tarihî, belge vb. nitelikli manzum ve mensur, döneminden günümüze değin kıymeti ve etkisi bilinip takdir edilen çok sayıda eseri mevcuttur. Nevâyî’nin Hazâyinü’l-me‘ânî adıyla bir araya getirdiği, Garâyibü’s-sıgar, Nevâdirü’ş-şebâb, Bedâyi‘u’l-vasat ve Fevâyidü’l-kiber adını verdiği dört Türkçe divanı bulunmaktadır. Çalışmamızda Nevâyî’nin bahsi geçen dört Türkçe divanından birisi olan Nevâdürü’ş-şebâb’ın bugüne kadar bazı yazma eser katalogları, yazma eserler hakkında yapılan bazı çalışmalar ve divan hakkında yapılmış bazı çalışmalarda bilgisi verilen nüshalarının imkân dahilinde tespit, tavsif ve tetkikinin yapılarak bu konudaki bilgilerin güncellenmesi amaçlanmıştır. Bahsedilen çeşitli çalışmalardan edinilen bilgiler ve bizzat temin edilen nüshalar doğrultusunda Nevâdürü’ş-şebâb’ın bilgilerine ulaşılan nüshalardaki varlığı irdelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Dîvân, Dîvân-ı Nevâyî, Külliyât-ı Nevâyî, Hazâyinü’l-me‘ânî, Külliyât-ı Devâvîn, Çehâr Dîvân, Çâr Dîvân gibi adlarla kaydedilen, Nevâdirü’ş-şebâb’ın bir nüshası olduğu veya içerisinde Nevâdirü’ş-şebâb’dan şiirlerin yer aldığı; Özbekistan, Türkiye, İran, Rusya, İngiltere, Gürcistan, Almanya, Amerika, Azerbaycan, Fransa, Hindistan, İskoçya, Macaristan, Tacikistan, Türkmenistan’da bulunan 57 nüsha ile kataloglarda Nevâdürü’ş-şebâb olarak yanlış kaydedildiği görülen 2 nüsha, ülkelere ve bu ülkelerde bulunan nüsha sayısına göre çoktan aza doğru sıralanarak ele alınmıştır. Bu nüshaların her birine dair edinilen bilgiler; yazma eserin kaydedildiği adı, müstensihi, istinsah yeri, istinsah yılı, varak sayısı, içerik vb. temel alt başlıklara göre verilmiştir.