Türk Halk Hikâyelerinde Entrika: Âşık Garip Hikâyesi Örneği

Özet

Entrika, sözlü kültür ürünlerinin çoğunda bulunmaktadır. Aşk hikâyelerinde asıl kahramana halk ifadesiyle ayak bağı olup işlerine engel olan birtakım sebepler bulunmaktadır. Bu durumu oluşturan çoğu zaman insanlar olduğu gibi başka nedenler de olabilmektedir. Entrikayı oluşturan sebepler, dışardan kaynaklandığı gibi asıl kahramanın kendisinden de kaynaklanabilmektedir. Entrikanın olması, âşığın amacına ulaşmasını zorlaştırır. Asıl kahramanın etrafını çevreleyen engellerden kurtulmak için birtakım maddi ve manevi yardımcıları bulunmaktadır. Ancak bunlar nicel olarak entrikayı oluşturan nedenlere oranla oldukça sınırlı sayıdadır. Entrika hikâye içerisinde olumsuz olarak görülse de anlatının devamını sağlayan en önemli ivmedir. Anlatı bir entrikadan başka bir entrikaya kadar devam eder. Anlatı dinleyicilerin dikkatlerini çeker ve kültürel bellekte kolayca kalmasını sağlar. Âşık Garip Hikâyesi Türk dünyasında tanınan ve çokça sevilen bir hikâye olarak anlatılagelmiştir. Bu çalışmada Türk halk hikâyelerinden Âşık Garip hikâyesi esas alınmıştır. Bu hikâyelerde gerek asıl kahramanın kendisinden kaynaklanan entrikaya neden olan şeyler, gerekse asıl kahramanın amacına ulaşmasına engel olan dış (asıl kahramanın dışında gelişen) nedenlere dikkat çekilmiştir. Halk hikâyelerinde entrikaların oluşma şekline ve hikâyeler içerisindeki işlevlerine odaklanılmıştır.