Derviş Muhammed Yemînî'nin Fazîletnâmesi’nin Hicri 992 Tarihli Nüshası Üzerine Bir Değerlendirme

Özet

XVI. yüzyıl tekke şairlerinden olan Derviş Muhammed Yemînî, Alevi ve Bektaşi sahasında yer alan “Yedi Ulu Ozan” içerisinde önemli bir yere sahiptir. Hayatıyla ilgili kesin ve detaylı bir bilgi olmamakla birlikte şairin kaleme aldığı Fazîletnâme adlı eser, yaşadığı çevreye ve kendisine ışık tutacak nitelikte muhtelif detaylar barındırmaktadır. H 925/M 1519 yılında tamamlanan bu eser Hz. Ali’nin hayatıyla ve kerametleriyle donatılmış, temel nazım şekli mesnevi olan fakat şairin hicviye, methiye gibi nazım türleriyle müdahalesi sonucunda 7409 beyte ulaşan hacimli ve didaktik bir yapıt hâline gelmiştir. Yemînî’nin Fazîletnâmesi, XVI. yüzyıldan günümüze kadar olan süreçte sıkça okunan ve bir o kadar da yol gösterici bir eser olarak kabul edilmektedir. Bu kabul, ulaşılan ve incelenen kaynaklardan tespit edildiği kadarıyla Fazîletnâme’nin nüsha sayısının fazla olmasıyla desteklenmektedir. En az 74 nüshası olduğu sonucuna varılan eserin şahsî kütüphanelerde de yer alması ihtimali kuvvetle muhtemel olduğundan nüsha sayısının artması gayet mümkün görünmektedir.  Bu çalışmada nüshalar içerisinde istinsah tarihi müellif nüshasına en yakın olan H 992/M 1584 nüshasının analizini yapma, nüshadaki sorunları ortaya çıkarma ve gerekli müdahalelerden sonra özgün bir veri oluşturma çabasına girilmiştir. Eser öncelikle referans kaynaktaki tenkitli metinle karşılaştırılmış, nüshanın her sayfası tek tek mukayese edilerek eksik veya farklı beyitlerin tasnifi yapılmıştır. Bunun yanı sıra sayfa numaralandırması üzerinde durularak anlam bütünlüğünü koruyucu bir sıralama ve düzenleme yoluna gidilmiştir. Tüm güncellemeler detaylı bir tablo hâline getirilerek çalışmaya eklenmiştir. Böylece H 992/M 1584 nüshasını incelemek isteyen veya inceleyecek olan araştırıcılara yol gösterici nitelikte bir kılavuz ortaya çıkmıştır.